Deel 4 Werken in Nederland en Duitsland deel 2
Menu
Bladzijde 3 van de brief
Bladzijde 3 Acht uur: Koffie (+ water + melk) en echte Thee (alles zonder suiker), Roggebrood (sneden van ± 12 x ± 10) 2 met boter; 1 met kwark. Half elf: Onbekend soort pap, heerlijk zoet gemaakt met druivensuiker (toch meer geproefd). Twaalf uur: Tomatensoep, zoals Moe ze zelfs nog niet klaarmaakt, ofschoon ze bij Moe ook heerlijk was. Ze was gewoonweg overheerlijk. Aardappelpuree in melk klaargemaakt, met fijne plakjes peen, lekker zoet peennat. Toen kwam zuster en vroeg:” Heb je genoeg Leo”? “Nee zuster” was ’t antwoord. Vervolgens kwam: Spinazie met 1 sneetje wittebrood met nog 2 wittebrood korstjes. Als toespijs werd me gebracht een bos druiven. De bos was niet groot en de korrels waren klein, omdat ze niet gekrent waren. De korrels waren toch goed zoet. Drie uur: Koffie (als boven), 4 Zwiebäcke, 1 geroosterde wittebroodsboterham met kwark, 3 sneden roggebrood met kwark. Zes uur: Soep, ik geloof haast pittige bruinebonensoep. Havermoutpap (half bord), lekker zoet en bijna zo dik als stijve rijst. ’s-Avonds: Griesmeelpap (vol bord) ook goed dik en lekker. Thee (echte). Jullie ziet dus wel, dat er goed voor me gezorgd
Bladzijde 4 Wordt in ’t ziekenhuis. De hoofdzuster probeert me zo veel mogelijk te geven omdat ik ervoor zo weinig heb gehad. Ik voel me nu ook stukken beter, dat moet na zo’n dag haast wel, niet? Ik ben hier ’t lievelingetje van de typhusafdeling en de hoofdzuster heeft me “Musterkranke” genoemd, omdat ik zo netjes en zindelijk ben. Op een zaal zou ik zo niet geweest zijn als ik nu was, maar ik lig hier op een klein helder kamertje in een helder lekker bed (wat een verschil met ’t lager). Alle zusters zijn goed voor me en er is zelfs een zuster bij die met me mee naar Holland wil, als ik met ziekenverlof enige tijd naar Holland kom. Ik vroeg ’t die zuster en ze zei, dat ik ook wel naar Holland zal gaan. Ik reken er dus half op; wat zal dat fijn zijn weer 2,5 of 4 weken in Holland terug te kunnen zijn. Weten jullie, wanneer ik m’n eerste bezoek kreeg na 2 x schrijven of ze kwamen: 29 augustus, dus bijna een maand, nadat ik ziek geworden ben. Ze brachten 2 brieven (van thuis en van Fr. Roos) en een briefkaart van thuis mee. Ik was haast tot huilens toe blij, dat ik voor ’t eerst iets hoorde (Ik heb gelezen, dat Adri flink groeit en (Noot: vervolg op blz. 5) <morgen verder, want ’t is nu te donker geworden> -------------- 8 Aug.: Ik heb bijna de klok rondgeslapen. N.l. van 9 tot 8 uur. Het was een heerlijke rustige nacht.
Bladzijde 4 van de brief
Bladzijde 5 dat ’t jullie alle goed gaat. Hebben jullie ’t druk gehad met de vacantietijd, doorlopend logé’s gehad. De jongens deelden me ook mee, dat er uit Duitsland (Aachen) een pakketje was aangekomen. Nu dat kan want geruime tijd tevoren had ik al bericht uit Kohlscheid, dat een pakketje zou worden afgezonden. Brutaal genoeg hebben ze na 2 à 3 weken ’t pakje opengemaakt en 3 dagen na dit bezoek kreeg ik nog 7 appels, die ik toevallig mocht hebben. Snappen jullie nu, waarom ze ’t niet eerder gebracht hebben. Volgens de jongens was de rest bedorven, en ik moet maar aannemen of ’t zo is. Van al m’n spullen heb ik voorlopig nog maar 1 koffer over. De rest, waaronder Zondags pak en 3 paar schoenen weg. Heel misschien komt de andere nog boven water, maar ik reken er niet op. Ze bevatte o.a. 4 paar sokken, tabak en wat etenswaren, 1 paar Zondagse schoenen. Misschien dat ik vanavond iets nader verneem, dan verwacht ik bezoek van Henk Suurmeijer en van jongens uit ’t lager. Ik moet er maar niet al te erg op rekenen, want Zaterdag zou Henk gekomen zijn, Zondag jongens uit ’t lager. Beide dagen zijn zonder bezoek voorbijgegaan. Jullie ziet wel, dat ik niet erg gelukkig ben in ’t ontvangen van bezoek, maar laten we niet somber zijn, want hier in ’t ziekenhuis heb ik ’t goed, veel beter
Bladzijde 6 dan in ’t lager. Vandaag was ’t menu: 8 uur: 3 sneetjes roggebrood. 2x boter 1x kwark. Half elf: halve liter echte volle melk met geel veel, heerlijk. 12 uur: Lekkere griesmeelsoep en aardappelpuree uit melk met spinazie, die men hier bijzonder goed klaarmaakt. 3 uur: 4 sneetjes roggebrood. 2x kwark, 1x jam 1x boter. 6 uur: 1 bord tot de rand met macaroni; als saus tomatenpuree. Ik vroeg nog eten en kreeg er 2 wittebroodboterhammen met weisskäse, ik geloof dat ’t kwark was, bij. Zojuist komt de hoofdzuster binnen met de mededeling dat ’t derde onderzoek negatief is, dus men is met ’t onderzoek toch doorgegaan. Morgen hoor ik dan van de vrouwelijke dokter wanneer ik hier ontslagen wordt. Dan weer naar de neus-afdeling, waar m’n  Stirnhöhle nagezien wordt. Aan dien dokter kan ik eigenlijk pas vragen of ik naar huis mag. Ik hoop dat Henk S. Straks komt, dan kan hij deze brief meenemen. Doe aan alle de groeten, die ik ken en ontvang de hartelijke groeten van broer Leo. P.S. ’t Schoeisel, dat ik nu draag (deggenschoenen) is kostbaar van al ’t touw, dat ’t zaakje aan m’n benen moet houden. Ik heb nu een pruikje van 2  mnd. 9 aug Op andere afdeling. Wat rijst gehad! Door toestand misschien vertraging. L.
Bladzijde 5 van de brief
Bladzijde 6 van de brief
Zoals uit de brief van Leo van 7 september 1943 blijkt, dat hij verwacht 2,5  of 4 weken verlof te krijgen om aan te sterken en daarna weer terug te  keren naar Kassel.  Uit de interviews die ik met mijn vader gehouden heb zei hij het volgende:  Leo is vanuit Rotterdam verplicht geworden om naar Duitsland te gaan om  te werken. Dit moet ergens in 1942/1943 zijn geweest. Daar is hij geweest  in Kassel. Daar werkte hij in een vliegtuigfabriek. Maar hij werd ziek in  Kassel. Het bleek later dat hij tyfus had. In die tijd dat hij in het ziekenhuis  lag werd Kassel gebombardeerd. Dat waren de eerste zware  bombardementen van de Engelsen en Amerikanen met 1000  bommenwerpers. Tijdens dit bom-bardement is Leo toen naar de kelder van  het zieken-huis ge-bracht. Hij heeft mij, later, nooit echt verteld wat er  daar gebeurd is. Hij weet alleen dat het verschrikkelijk ge-weest is.  Met poststempeldatum 21 oktober 1943 wordt een briefkaart vanuit Kassel  naar de gezusters Wijnands in Monster gestuurd. Hieruit valt op te maken  dat er bombardementen geweest zijn, waarbij Leo zijn tandenborstel kwijt is  geraakt. Daar geeft hij ook aan, dat hij, na ontslag uit het ziekenhuis,  mogelijk met verlof mag. 
Tekst van de briefkaart van poststempel 21 oktober 1943  Kassel, 21 oktober 1943,  Beste allemaal,  Het zal wel aan de Posterijen liggen, dat er nog steeds geen post van jullie is gekomen. Hebben jullie mijn brieven van 6/7, 11/7, 25/8 en 31/8  ontvangen. Gisteren ontving ik nog een brief van moe en Tini waar in stond,  dat Pa naar Zeeland was gegaan. Verder was er alles goed. Met mij is alles  nog o.k.  Vorige week kleine neusoperatie, die kwartier duurde zonder  weggemaakt te zijn. Deed wat pijn, maar alles is weer goed. Eten in  ziekenhuis prima. Van nachtzuster 1 paar tamelijke goede zijden sokken  gehad. Ook van de hoofdzuster van 60 jaar, ‘n 2e moeder voor ons, kreeg ik  een paar wollen sokken. Schoenen en overal komen van de week. Overal  van thuis heb ik ook nog. Bij luchtaanval ben ik m’n tandenborstel kwijt  geraakt. Henk Suurmeyer is er tamelijk slecht aan toe. Veel verbrand. Deze  week of maandag a.s.wordt ik uit ’t ziekenhuis ontslagen. Over verlof weet  ik nog niets. Misschien blijf ik nog hier. Verder is er weinig nieuws. Allen de  hartelijke groeten van Leo.  Absender: Leo Burger  Stadtkrankenhaus Haus 5a  Kassel  Deze zwaarste bombardementen zouden, volgens inquiry op Google, in de  nacht van 22 op 23 oktober 1943 hebben plaatsgevonden. Leo werd toen  overgebracht naar de kelders van het ziekenhuis. Kort daarna zou hij met  verlof zijn gestuurd voor een maand, naar zijn ouders in Rotterdam. Dit  betekent dat Leo eind oktober, begin november 1943 in Rotterdam moet zijn  aangekomen.  
terug naar familiegeschiedenis